یک والد بدرفتار/سوءاستفادهگر و یک والد منفعل/درمانده از دیدگاه اینیاگرام
حالا نوبت به انیاگرام (Enneagram) میرسد؛ پویاترین هندسه شخصیت که نشان میدهد روح کودک در مواجهه با این مثلثِ سخت (خودش، والد آزارگر و والد منفعل) چطور یکی از سه استراتژی بنیادینِ بقا یعنی شکلگیری مثلثهای حرکتی (حفظ خود، حرکت به سمت آدمها یا حرکت علیه آدمها) را انتخاب میکند.
در این سناریوی سنگین، معمولاً سه تیپ شخصیتی بیشترین احتمال شکلگیری یا فعالشدن مفرط را دارند که به صورت کاملاً ساختاریافته و همراستا با بخشهای قبلی برایت تدوین کردهام:
تحلیل سناریو از دریچه انیاگرام
در مدل انیاگرام، اتمسفرِ خانهای با یک والد سوءاستفادهگر و یک والد درمانده، مرکزِ پناهگاهی روح کودک را دستخوش تغییر میکند. کودک بسته به پتانسیل سرشتی خود، یکی از این سه نقاب دفاعی را برای زنده ماندن در این فضا برمیگزیند:
۱. پناه بردن به تیپ ۹ (مصلح آرامشجو): استراتژی انفعال و کرختی روان
اگر کودک بخواهد اتمسفر متشنج خانه را تاب بیاورد و همزمان از والد منفعل خود حمایت کند، مکانیزم تیپ ۹ را فعال میکند.
استراتژی بقا: او یاد میگیرد که بیصدا باشد. خواستهها، خشم و حتی وجود خود را به خواب میزند (Narcotization) تا اصطکاکی با والد آزارگر ایجاد نکند. او نقش ضربهگیر یا صلحطلبِ پنهان خانه را بازی میکند.
در بزرگسالی: این فرد به شخصیتی بهشدت اجتنابی، صلحطلب به قیمتِ باج دادن، و ناتوان در ابراز خشم تبدیل میشود که برای حفظ آرامش بیرونی، کل دنیای درونی خود را سرکوب میکند.
۲. پناه بردن به تیپ ۶ (وفادار نگران / امنیتجو): استراتژی اسکن مداوم محیط
در خانهای که یکی از والدین پیشبینیناپذیر و خطرناک (آزارگر) و دیگری ناتوان از محافظت (منفعل) است، ساختار تیپ ۶ به شدیدترین شکل ممکن فعال میشود.
استراتژی بقا: ذهن کودک مدام در حال اسکن کردن محیط است: الان وضعیت چطوره؟ قدم بعدی چیه؟ او برای فرار از اضطراب، یا کاملاً مطیع و پناهجو میشود (تیپ ۶ فوبیک) تا آسیب نبیند، یا برای دفاع از خود و والد ضعیفش، حالت تدافعی و تهاجمی به خود میگیرد (تیپ ۶ کانترفوبیک).
در بزرگسالی: این فرد با اضطراب مزمن، شکاکیت به دنیا، نیاز شدید به کنترلِ آینده و بیاعتمادی به مراجع قدرت دستوپنجه نرم میکند.
۳. پناه بردن به تیپ ۲ (امدادگر / مهرطلب): استراتژی ناجیگری و باجدهی عاطفی
گاهی کودک راهحل را در این میبیند که تمام تمرکز خود را روی برآورده کردن نیازهای دیگران بگذارد تا از او محافظت شود.
استراتژی بقا: او در برابر والد منفعل نقشِ مادر یا پدرِ والدِ خود را بازی میکند و سرویس عاطفی میدهد. در برابر والد آزارگر نیز تلاش میکند با محبتِ افراطی، سرویسدهی و خوب بودنِ محض خشم او را مهار کند.
در بزرگسالی: این فرد دچار تله مهرطلبی شدید، فراموش کردنِ کامل نیازهای خود و ایجاد روابط وابستهای میشود که در آنها مدام نقش ناجی یا سرویسدهنده را بازی میکند و در عمق وجودش از اینکه دیده نشده، خشمگین است.
پل ارتباطی به طب فرکانسی بچ:
- ساختار اضطرابی تیپ ۶ در این سناریو، دقیقاً همان فرکانس آشفتهای است که به عصاره Mimulus (ترسهای شناختهشده) یا Rock Rose (وحشت و اضطراب حاد) پاسخ میدهد.
- تسلیم و کرختی روان در تیپ ۹ نیازمند عصاره Wild Rose (تسلیم محض و بیانگیزگی) است تا شور زندگی را بیدار کند؛
- ایثار افراطی و بدون مرزِ تیپ ۲ با فرکانس شفابخش Centaury (توانایی نه گفتن)
- Chicory (عشق بدون مالکیت و رهایی از اسارت عاطفی) به تعادل درونی میرسد.