رابطه بین تقدیر (کارما) و اراده

اراده آزاد و ساختن سرنوشت

یکی از پیچیده‌ترین پارادوکس‌های فلسفی، رابطه بین تقدیر (کارما) و اراده آزاد است.

مفهوم اراده آزاد در دولایه قابل بررسی هست:

۱. اراده در نحوه پرداخت بدهی
درست است که ما نمی‌توانیم از نتایج اعمال گذشته (کارمای نضج‌یافته) فرار کنیم، اما اراده آزاد ما در واکنش ما به آن نتایج نهفته است.

مثال: اگر کارمای گذشته باعث شود امروز با یک چالش سخت یا یک فرد بدقلق روبه‌رو شویم، آن رویداد حتمی است. اما اینکه با خشم پاسخ دهیم (تولید کارمای جدید) یا با شفقت و خرد (مستهلک کردن کارما)، کاملاً در اختیار اراده آزاد ماست.

اراده آزاد یعنی تواناییِ شکستنِ چرخه؛ یعنی انتخابِ اینکه واکنش ما، واکنشی آگاهانه باشد نه یک بازتاب غریزی.

۲. اراده در بستن انبار
مستهلک کردن کارماهای قدیمی مانند خالی کردن یک حوض است. اگر همزمان که آب (کارمای قدیمی) را از پایین تخلیه می‌کنید، از بالا آب جدید (کارمای جدید) وارد کنید، حوض هرگز خالی نمی‌شود.

نقش اراده: اراده آزاد اینجا به کار می‌آید که فرد تصمیم می‌گیرد ورودی را ببندد. این همان چیزی است که در متون عرفانی به آن عملِ بدون دلبستگی یا بی‌کنشی در کنش یا بی عمل در عمل می‌گویند. وقتی شما با خرد عمل می‌کنید، یعنی اراده کرده‌اید که دیگر بذری برای آینده نکارید.

۳. مسئولیت‌پذیری مطلق
عدم امکانِ پرداخت بدهی توسط دیگری، عالی‌ترین شکل اراده آزاد است.

اگر کسی می‌توانست بار ما را به دوش بکشد، ما عملاً موجوداتی بی‌اختیار و وابسته بودیم.

اینکه فقط خودِ من می‌توانم بدهی‌ام را بپردازم، به این معناست که من خالقِ تامِ سرنوشت خویش هستم. این مسئولیت‌پذیری، ستون اصلی اراده آزاد است؛ چرا که قدرتِ تغییر را هم منحصراً در اختیار خودِ فرد قرار می‌دهد. این به معنای خرد است.

خرد در اینجا یعنی درک این نکته که:

من مجبور به تجربه نتایج هستم، اما مختارم در اینکه اجازه ندهم این نتایج مرا دوباره به بند بکشند.

بنابراین، اراده آزاد در این سیستم، به معنای قدرتِ تغییرِ واقعیتِ فیزیکی در لحظه نیست (چون آن واقعیت میوه بذر گذشته است)، بلکه به معنای قدرتِ تغییرِ جهتِ روح برای آینده است.

مریم مرادی: پژوهشگر و درمانگر روش درمانی بچ. یونگ coach.bfrmarigold@gmail.com

#اراده_ آزاد #تقدیر #کارما #بی_عملی #کنش #مشاوره #خرد #عشق